ULISES METODOA

Gaur, aspaldiko partez sarrera berri bat egingo dut. Nire hezkuntzaren ibilbidean ikusiko zenuten bezala Beasaingo La Salle ikastetxean ibili nintzen. Ikastetxe honek programa ezberdinak ditu ikasleek hauen bidez bizitzan erabilgarriak diren zenbait gaitasun lantzeko. Honako programa hauek lantzen dira besteak beste: Haur Hezkuntzan Ulises metodoa eta Lehen Hezkuntzan Crea eta Ideal programa. Gaurkoan Ulises metodoaren inguruan mintzatuko naiz.

Ulises metodoan irudien bidez lan egiten da, bi eta zazpi urte bitarteko umeekin lantzen da. Egunero goizeko eta arratsaldeko lehen orduan umeei gai batekin erlazionaturiko irudiak erakusten zaizkie eta irakasleak irudi horri buruzko informazioa ematen die eta ondoren ikasleek irakasleak esandako errepikatzen dute, umeak ikasgelaren txoko batean kokatzen dira lurrean eserita (irudian agertzen den bezala). Programa honen helburu nagusia neuronak estimulatzea da eta hauen arteko konexioak ezartzea. Bost alorren inguruko irudiak erakusten dizkiete: zientzia eta teknologia, artea, musika, ingurua eta natura.

Jendeak programa honen berri izaten duenean ondorio negatibo asko ekartzen dituela diote, baina nire ustez errealitatean ez da horrela. Esaten denez, ikasleei jarduera hau ez zaie gustatzen, baina aipagarria da programa hau egiten duten ikasle guztiek oroitzapen onak izaten dituztela eta ez zaiela batere gustatzen jarduera hau egin gabe egotea. Adibidez, nire ikastetxean ulises metodoa 9etan hasten zen, eta norbait pixka bat iritsiz gero Ulises ariketa bukatu arte itxaron behar zuen, eta ikasle guztiak horregatik ordurako iriteko gogoa izaten genuen (Ulises ariketa oztopatu gabe egin behar den ariketa da, horregatik, hasieratik bukatu arte ezin zen ikaslerik sartu gelan)

Programa honen kontra dagoen beste ideietako bat, umeak makina hutsak diruditela da, errepikapenaren bidezko teknika erabiltzen duelako. Baina, esan beharra dago, askotan, errepikapenaren bidez asko ikasten dugula gauza asko batez ere haurrak garenan, esaterako, lehenengo hitzak horrela ikasten ditugu, eta horregatik makina hutsak garela uste dugu?

Amaitzeko, esan nahiko nuke, oso baliagarria iruditzen zaitela metodo hau agertzen diren gaiak egunerokotasunarekin lotuta daudelako, eta gainera ikerketen arabera hauen oroimena asko hobetzen du, neuronen arteko konexioengatik.

Eta zuri, zer iruditzen zaizu metodo hau? Ikasleentzako onuragarria edo denbora galtze hutsa dela iruditzen zaizu?

Hezkuntza sistemaren zehar...

Nire hezkuntza sisteman izandako esperientziaren laburpena egingo dut galderak erantzuten hasi aurretik:

Hezkuntza formala:

• Haur Hezkuntza --> 3 urtetik 6 urtera --> La Salle Beasain
• Lehen Hezkuntza --> 6 urtetatik 12 urtetara --> La Salle Beasain
• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza --> 12 urtetatik 16 urtetara --> La Salle Beasain
• Gizarte Zientzetako batxilergoa -->16 urtetatik 18 urtetara --> BIP (txindoki alkartasuna)

Hezkuntza ez-formala:

• Ingelesa
• Kirolak: Igeriketa, Saskibaloia eta Tenisa
• EGA tituloa
• PET tituloa
• Selektibitatea

Nola bizitu duzu etapa bakoitza?

Haur Hezkuntzako etapa, etapa honetan gogoratzen dudanaren arabera, pozik joaten nintzen eskolara txokoetan jolasten genuen batez ere. Honakoak dira gogoratzen ditudan txokoak: irakurketa txokoa, idazteko txokoa, matematika txokoa, marrazketa txokoa eta etxe txokoa. Gehien atsegin nuen txokoa etxe txokoa zen, bertan jolastu egiten baikenuen eta batek amaren papera egiten zuen, besteak aitarena,... eta familia baten bizitza irudikatzen genuen bertan.

Lehen Hezkuntzako etapaz gehiago gogoratzen naiz, lehenengo eta bigarren mailan ez genuen testu libururik, egin beharrekoak fitxen bidez egiten genituen eta LHko hirugarren maialatik aurrera izan nituen nire lehen testu liburua eta lehen azterketa..

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzari dagokionez, aipagarria iruditzen zait maila bakoitzean ikasgai bat ingelesez egiten nuen. Lehen eta bigarren mailan gizarte zen irakasgaia, hirugarren mailan musika eta laugarren mailan matematikak. Ez nuenez oso argi zein batxillergo mota egin nahi nuen laugarren mailan biologia-geologia eta fisika-kimika hartu nituen modalitateko irakasgai gisa. Hautazko irakasgai bezala informatika eta frantsesa izan nituen.

Azkenean gizarte zientzietako batxillergoa egin nuen eta ekonomiaren alorko gradu bat egiteko asmoa nuenez, ekonomia, matematika, administrazioa eta alor horietako hautazko irakasgaiak aukeratu nituen. Nahiz eta azkenean gai horiek oso errepikagarriak iruditu zitzaizkidan eta irakaskuntza alorrera jo dudan unibertsitatean. Argi nuena zen, ekonomia bezalako gradu bat eginez gero, nire nahia institu batean irakasle modura lan egitea izango litzatekela.

Esango nuke nire ikasteko motibazioa urtetik urtera batxillegorarte poliki-poliki jeisten joan zela, eta gaur egun berriz ere motibazio hori sortarazten ari dela, orain ematen ditudan ikasgaiak atseginagoak egiten baitzaizkit, orain ditudan irakasgaiei etorkizunerako erabilgarriak egiten baitzaizkit.

Zer zen garrantzitsua ikastea? Eta nola ebaluatzen zen?

Haur Hezkuntzan batez ere baloratzen zena, giro ona izatea zen, hau da, ikaslearen jarrera, parte-hartzea... Lehen hezkutzari dagokionez, aldiz, ikaslearen jarrera eta lortutako ezagutza maila era proportzionalean kalifikatzen zirela uste dut, beraz, garrantzitsua zen jakintzak barneratzea baina horretarako zenuen gogo, jakin mina, jarrera positboa... baloratzen ziren.

DBH, batez ere jakintzak barneratzea oso garrantzitsua zen eta azken notaren ehuneko handi bat (80 inguru) koadernoa, lana eta azterketen bidez baloratzen ziren, ebaluazio jarrai baten bidez. Batxillergoari dagokionez, irakaslearen araberakoa zen ebaluazioa, irakasgaien erdiak ebaluazio jarraia zuen eta beste erdia azken froga baten bidez kalifikatzen ziren.

Nolakoa zen ikasle taldea?

Batxilergorarte ikasle talde bera izan nuen, elkar ondo ezagutzen ginen 25 bat lagun ginen (kurtso batzuetan gutxiago eta beste batzuetan gutxiago). Lan giro oso ona izaten genuen klasean eta elkarrenganako errespetua genuen, bai ikasleen artean eta baita ere irakasleei. 

Batxilergoan aldiz, ikaskide gutxi batzuk ziren aurreko etapetako berdinak, besteak goierriko beste ikastetxeetako ikasleak ziren. Lehenengo mailan eta bigarren mailak izandako taldekideak ezberdinak ziren. Ikasleon artean ez ginen horrenbeste ezagutzen eta lan giro ona izan arren ez zen aurreko etapatan bezain ona.

Nolakoak ziren irakasleak? Zein funtzio zuten?

Irakasleak bi motatan sailkatuko nituzke, alde batetik La Salle ikastetxean izandako irakasle taldea eta beste aldetik, Txindoki alkartasunan izandakoak.

La Salle ikastetxean (HH, LH eta DBH) ikasleak gertukoagoak ziren, ikasleetaz asko arduratzen ziren eta ikasleen irakaskuntza arloko garapena eta garapen pertsonolaz arduratzen ziren gehien bat. Edozein arazo edukiz gero beraiengana lasai zenezaken, irakasleek zerbait gaizki egiten ari zinela uste bazuen esan egiten zizun, ikasgai bateko zerbait ulertzen ez bazenuen klasetik kanpoazaltzen zizuten...

Txindoki Alkartasuna instituan aldiz hotzagoak ziren, ikaskuntza arloaz bakarrik kezkatzen ziren eta ikasleek ikasgaia gainditzea zen beraien helburu nagusia (salbuespenak bazeuden, baina gutxi batzuk). Irakaslek bere lan ordutegira mugatzen ziren eta hortik kanpo ikasleekin gauza gutxi egiten zituzten.

NEUTRALITATEA II

Loreak neutralitatearen inguruko bi galdera egin zizkugun klasean, eta pentsatzen aritu ondoren honako esango nuke: 

Hezkuntzan eta irakaskuntzan neutralak izan gaitezke?

  

Aurreko sarreran aipatu dudan bezala irakasle batek neutrala izan behar du uneoro. Baina oso zaila izaten da neutralitate hori mantentzea, egun batean neutrala izatea "erraza" baita, baina egunerokotasunean neutrala izatea dirudiena baina zailagoa da. 

     

Kasu azterketa egin genuen argi ikusi zen, zenbait kasutan nahiz eta zure printzipioa defenditu nahi duzun, ezin duzu zure iritzia eman bestela neutralitatearen printzioa hausten duzulako. Adibidez, aurrekoan sarreran aipatu dudan abortuaren kasua.

Zein da neutralitate eta objektibitatearen arteko desberdintasuna?

Neutrala izatea kasu baten aurrean zure iritzi ez ematea da, hau da, ez jartzea alde baten alde edo bestearen kontra, zure printzipioei uko eginez ez eztabaidan (edo dena delakoan) ez parte hartzea.

Objetibitasuna nork berak bere iritziei eta aurreiritziei kasurik kasu baten aurrean era zuzenenean jokatzea da; frogak, ebindetziak, datuak... kontuan hartuta. 

Beraz, neutralitatean irakasleak ez du parte hartzen eta objetibotasunean iritziak alde batera utzita, era zuzenenean parte hartzen du. Horren ondorioz, irakasleak neutrala izan behar duela uste dut, objetiboa izanez gero iritzi baten alde jartzen baita irakaslea, eta irakaslea ikasleen eredu denez askotan ideia horiek "inposatzen" dizkie, gainera objetiboa izanez gero agian, bere printzioen aurka egon daiteke.


Zer da egokiagoa irakaslea neutrala izatea edo objektiboa izatea? Edo agian bere iritzi propioak ematea da egokiena?

NEUTRALITATEA

Gaurko saioan irakaslearen neutralitateaz hitz egin dugu, beti esan ohi dugu irakasle batek neutrala izan behar duela. Baina kasu askotan, zaila da neutralitate hori mantentzea. Horretarako talde bakoitzak kasu bat aztertu behar zuen, gehienak egunero eman daitezkeen kasuak dira non irakasleak iritzi bat zuen eta ikasleak irakasleren aurkako iritzi zuen edo iritzi horren aurkako gertaera bat gertatu zaion. Beste zenbait kasutan irakasleak gai polemikoen aldeko edo kontrako beraien iritziak ematen dituz, adibidez, alderdi politiko baten aldekoak.

Gaurko saioaren ondoren honakoa ondorioztatu dut, irakasle batek iritziak, ekintzak... saiestu egin behar dituela. Badaude kasu batzuk neutralitate hori mantentzea ez dela zaila, adibidez, 5.kasuan, irakasleak bere alderdi politikoaren aldeko pegatina bat eramaten duenean. Kasu horretan irakasleak bere alde pertsonala eta profesionala bereiztu beharko lituzteke, eta ikastetxeko ordutegian pegatina hori kentzen bazuen polemika hori ez litzateke egongo eta ikastetxetik kanpo pegatina hori jarrita edukiez gero ez litzateke arazorik egongo.

Kasurik  zailena abortuaren kasua iruditzen zait, kasu honetan ikasleak zuzenean irakasleari galdetzen baitio eta irakaslea abortoaren guztiz kontran dago, beraz, egokiena bere gurasoek hori egiteko arrazoiren bat izango zutela esatea da, eta beraiekin hitz egitea izango litzatekela egokiena.

Kontuan izan behar dugu honako hau da, gu Lehen Hezkuntzako irakasleak izan behar garela eta askotan ikasleen eredu izango garela eta gure ideiak "inposatzea" ez litzatekela zuzena izango, informatzea zuzena iruditzen zait baina zerbait egitera behartzera edo gure iritzia egokiena dela esatea ez litzateke ona izango.

KULTURA - HEZKUNTZA - GIZARTERATZEA

Astearteko saioan hitz hauen inguruan egon gara hausnartzen. "Zein izango litzateke ordenik egokiena? Zergatik?" Hori izan da saio honetako eztabaida gai nagusia. Orden egokiena zein den jakiteko beharrezkoa da hiru hitz hauen esanahia jakitea.

Hasteko kultura pertsona bati hazten laguntzen dion egitura soziala dela esango nuke. Kulturak gizarte bat bereizten du, ohiturengatik esaterako. Era labur batean esateko, kultura gizatalde handi baten bizitzeko modua izango litzateke.

Hezkuntza aldiz; eskola, familian, lagunartean... ikasten diren gauzak dira. Hezkuntza kulturaren araberakoa da, ez baita berdina izango Euskal Herrian jaio den baten hezkuntza edo haur Txinatar batek jasoko duen hezkuntza eta hori kulturaren araberako dela esan daiteke.

Gizarteratzeak ez du integratzea bakarrik esan nahi. Gizarteratzea leku batera egokitzea ere bada, horretarako behar-beharrezkoa da leku horretako kultura jakitea eta hezkuntza bat jasotzea, gizarte horretan zein diren ohiturak jakitea behar-beharrezkoa baita gizarteratzeko eta ohitura horiek errespetatzen erakusten digu hezkuntzak.

Beraz, definizio hauetan argi ikusten niretzako zein den ordenik egokiena. Kultura, hezkuntza eta gizarteratzea.

HEZKUNTZA EREMUAK

Aste honetan zehar, hezkuntza formalaren, ez formalaren eta informalaren artean ihardun dugun ikasgelan. Hitz hauek definitzeaz gain, hauen arteko ezberdintasunak zeintzuk diren aztertu ditugu, ekintza ezberdinen bidez; mapa kontzeptuala, irudien sailkapena...

Gai honen inguruan zenbait hausnartzeko gai sortu zaizkigu: lehenengoa ea zein eremutan arituko naizen. Nire hezkuntza formalean lan egitea gustatuko litzaidake, etorkizunean irakasle izan nahi baitut eta nire burua ikasgela batean irudikatzen dut, ez dut irudikatzen era tradizional betean, irakasle berritzailea izan nahi baitut, umeak motibatzeko ezinbesteko iruditzen baitzait ideia berriak izatea.

Baina hezkuntza ez formalean ere aritu nahi dut, gaur egun aritzen bainaiz eta indartu behar den eremu bat dela uste dut.  Izartxo aisialdi taldeko begirale naiz eta bertan lantzen diren gaitasunak ezinbestekoak iruditzen zaizkit haur batentzat. Izartxon honako gaitasunak lantzen ditugu besteak beste, sozio-afektiboak, psikomotorikoak, ... Hauek nire ustez bizitzarako ezinbetsekoak diren gaitasunak dira eta ziur nago haurrek inkontzienteki balio asko ikasten dituztela eta hauek etorkizunean gogoratuko dituztela. 

Gai honen inguruko ariketak egiten ari ginela, beste bi galdera sortu zitzaizkigun taldekideoi, zergatik ezin dira hiru kontzeptu hauek (formal, informal eta ez formala) bakar batean elkartu? Azken finean, antzeko esanahia dute, baina badaude elkarren arteko zenbait ezberdintasun. Baina hiru hezkuntza eremu hauen uztarketa egitea oso zaila litzateke, bakoitzak bere ezaugarriak baititu, eta batzuetan ezaugarri hauek kontrajarriak izan ohi direlako.

Galdera honi loturiko beste galdera bat sortu zitzaigun taldekideoi; elkartuz gero, nola planifikatuko litzateke hezkuntza? Aurreko galderan esan bezala oso zaila iruditzen zait hiru kontzeptuak elkarlotzea, batez ere hezkuntza formalaz eta ez-formalaz hitz egiten dut, irakaskuntza eremuan garrantzitsuenak iruditzen zaizkidalako, hezkuntza informala leku eta egoera askotan ematen baita, esaterako, familian.  Beraz, hezkuntza eremu bakarra sortzeko aukera hezkuntza formala eta ez-formalaren arteko uztarketa bat egitea izango litzateke, bakoitzaren alde positiboak hartu eta hezkuntza mota berri bat sortuz, baina argi dago historian zehar hori lortzen saiatuko zirela hainbat aditu, eta oraindik ez dutela horrelako hezkuntza mota hori sortu, beraz, ez da erraza izango edo sortzen den hezkuntza eremu berriak, gaur egun ditugunak baina ondorio positibo gutxiago edo ondorio negatibo gehiago izango dituela.